Betania III

Obecnie Hotel „DĄBRÓWKA”
W roku 1905 budynek „Betanii III” stanowił trzeci po „Betanii I” i „Betanii II” budynek leczniczy Ewangelickiego Zakładu dla Dzieci Chorych. Zakład dysponował wtedy łącznie 150 łóżkami w trzech obiektach. Obiekt „Betania III” został wybudowany w pobliżu budynku „Betanii II” (dziś siedziba Poczty Polskiej) przy ulicy 1 Maja naprzeciw Parku Zdrojowego. Do czasów współczesnych nie przetrwał budynek „Betania I”, w miejscu którego dziś znajduje się skwer przed hotelem „Dąbrówka”. W okresie międzywojennym budynek przemianowano na „Uzdrowisko”, a potem został on przejęty przez Zakład Ubezpieczeń i taką też nosiła nazwę. Kiedy w roku 1947 uzdrowisko Jastrzębie Zdrój zostało upaństwowione budynki Ewangelickiego Zakładu dla Dzieci Chorych zostały przekształcony w pawilony uzdrowiskowe. Od tamtego czasu budynek stanowił własność Przedsiębiorstwa Państwowego „Uzdrowiska Polskie” i nosił nazwę Sanatorium nr 1 Pawilon „A”, a później „Dąbrówka”.

RTEmagicC_hoteldabrowka.jpg

Betania III (obecnie hotel Dąbrówka)

Pierwotnie budynek wyglądał nieco inaczej niż obecnie. Elementem wyróżniającym ten obiekt był ryzalit frontowy zwieńczony trójkątnym szczytem, zdobiony fryzem schodkowym zakończonym iglicą. Na głównym wejściem znajdował się charakterystyczny element architektoniczny stanowiący pięć lizen przebiegających przez część środkową elewacji, które były zakończone jednopołaciowymi daszkami narastającymi symetrycznie do formy trójkąta wieńczącego całość portalu. Oprócz tego pierwotnie na drugiej kondygnacji w ryzalicie środkowym znajdowały się jedynie dwa, a nie jak obecnie, cztery okna. Pierwotnie bryła korpusu budynku nakryta była dachem dwupołaciowym, przeprutym świetlikami do facjatek z własnymi dwuspadowymi daszkami zakończonymi licami.

RTEmagicC_betania_III_mazur.jpg

Betania III – Dariusz Mazur

Sama budowla reprezentowała cechy prostego budownictwa o formie podporządkowanej funkcji – brak było wyraźnych cech stylowych. Widocznymi były silne związki z tradycyjnymi wzorcami architektury pałacowej zarówno w planie, bryle, jak i surowym wystroju elewacji. Dwukondygnacyjny, podpiwniczony i posadowiony na cokole korpus budynku posiadał ujednolicone otwory okienne w kształcie smukłych stojących prostokątów z zamknięciem łukowym, z drewnianymi dwuskrzydłowymi oknami dzielonymi pojedynczymi szczeblinami. Regularna, symetryczna i dośrodkowa kompozycja obiektu podkreślała hierarchię elementów kulminujących w ryzalitowanej 3-osiowej części środkowej budowli.
Przy pomocy otworów i systemu gzymsów (cokołowym, kordonowym <dzielącym kondygnację>, podokapowym i schodkowym) przeprowadzone zostały podziały architektoniczne budynku. Należy zauważyć, iż gzyms podokienny „dzielący” piętro pierwsze i drugie został przerwany w części ryzalitu środkowego. Kondygnacja piętra wyróżniona została podziałami pilastrowymi, które zaakcentowały w ten sposób naroża poszczególnych części elewacji.

RTEmagicC_betania_III_czernecki.jpg

Betania III (Zakład Ubezpieczeń) – Czernecki Ryszard

Rzut budynku składał się z trzech prostokątów, które względem siebie ułożone zostały równolegle i wzdłuż do kierunku wschód-zachód. W boczne prostokąty wpisana została część środkowa stanowiąca wysuwający się przed ściany części bocznych element, zarówno w elewacji frontowej, jak i tylnej.
Po przebudowie budynku, jaka miała miejsce prawdopodobnie przed wybuchem II wojny światowej, ryzalit frontowy i ściany szczytowe zwieńczone zostały płaskimi szczytami układającymi się w charakterystyczne „schodki”. Dwuspadowy dach zastąpiono płaskim, uzyskując w ten sposób użytkowe poddasze stanowiące dodatkowe piętro. W okresie późniejszym na drugim piętrze w ryzalicie środkowym wykonano dodatkowe dwa otwory okienne.

RTEmagicC_betania_II_dmazur.jpg

Ze zbiorów Dariusza Mazura

W roku 1997 wnętrza budynku poddano gruntownej modernizacji z przeznaczeniem na cele hotelowe, zachowując jednocześnie zabytkowy charakter obiektu. W procesie adaptacji budynku na te potrzeby obiekt został doposażony w przybudówkę, zadaszoną werandę oraz przedsionek. W budynku zachowały się oryginalne elementy wyposażenia, m.in. okna na parterze, a także drewniane drzwi wejściowe ozdobione dekoracją z motywami architektonicznymi i geometrycznymi.

Budynek wpisano do rejestru zabytków 16.08.2005r. roku.