Stowarzyszenie można rozwiązać na podstawie:
1. własnej uchwały
2. przez sąd

1. Rozwiązanie się stowarzyszenia na podstawie własnej uchwały
Rozwiązanie stowarzyszenia następuje w wyniku podjęcia odpowiedniej uchwały przez Walne Zebranie Członków (zebranie delegatów). Inny organ stowarzyszenia nie może podjąć takiej uchwały. Statuty stowarzyszeń przewidują zazwyczaj wymóg uzyskania kwalifikowanej większości głosów dla podjęcia uchwały o rozwiązaniu stowarzyszenia.

Uchwała o rozwiązaniu stowarzyszenia powinna zawierać przede wszystkim datę rozwiązania stowarzyszenia, która to data, jest jednocześnie datą rozpoczęcia likwidacji. Walne zebranie członków może w przyjętej uchwale wyznaczyć likwidatora organizacji. W razie braku wskazania likwidatora w uchwale i w statucie stowarzyszenia, jego likwidatorami są członkowie zarządu. Jeżeli w statucie nie został wskazany cel, na który zostanie przekazany majątek zlikwidowanego stowarzyszenia, walne zebranie członków powinno podjąć stosowną uchwałę. Brak zapisów statutowych oraz uchwały walnego zebrania członków w tej kwestii powoduje, że o przeznaczeniu majątku orzeka sąd.

 

* Wzór uchwały Walnego Zebrania Członków o postawieniu stowarzyszenia w stan likwidacji
i jego rozwiązaniu:

Uchwała nr………………
z dnia……………………..

w sprawie postawienia stowarzyszenia w stan likwidacji i jego rozwiązania.
W wyniku przeprowadzonej szerokiej, wielowątkowej oceny zaistniałej oceny we władzach i samym Stowarzyszeniu Walne Zebranie Członków Stowarzyszenia …………………………………………. doszło do wniosku, iż utrzymująca się sytuacja w jego funkcjonowaniu prowadzi w konsekwencji do postawienia naszego Stowarzyszenia w stan likwidacji i jego rozwiązania.
Wobec powyższego Walne Zebranie Członków Stowarzyszenia……………………………………….. ……………………………………….na podstawie………… (tu podajemy art. statutu stowarzyszenia, który mówi o jego rozwiązaniu ) w związku z art. 36  ust. 1 ustawy „Prawo o stowarzyszeniach”  uchwala:
1. postawienie Stowarzyszenia w stan jego likwidacji z dniem……………………………………………………
2. do przeprowadzenia postępowania likwidacyjnego Stowarzyszenia wyznacz likwidatora(ów)  w
osobie Pani/Pana…………………………….(podać imię i nazwisko, dokładny adres zamieszkania oraz nr telefonu).
3. majątek Stowarzyszenia przeznaczyć w części:
a. na zaspokojenie wierzycieli ,
b. na uregulowanie innych zobowiązań ciążących na Stowarzyszeniu,
c. na pokrycie kosztów likwidacji Stowarzyszenia,
d. pozostałą część majątku Stowarzyszenia przekazać na…………………(określić cel i wskazać adresata)
4. jednocześnie upoważnia się likwidatora w razie braku  niezbędnych środków finansowych na pokrycie zobowiązań  Stowarzyszenia do spieniężenia części majątku na pokrycie zobowiązań.
5. Termin zakończenia likwidacji……………………….(podać datę) wraz ze złożeniem wniosku do wojewódzkiego sądu rejestrowego o wykreślenie Stowarzyszenia z rejestru.
6. jednocześnie Walne Zebranie Członków zobowiązuje likwidatora do:
a) przeprowadzenia likwidacji Stowarzyszenia w nakreślonym wyżej terminie, bez zbędnej zwłoki i zabezpieczenia majątku likwidowanego Stowarzyszenia przed jego nieuzasadnionym uszczupleniem
b) złożenia przy zawiadomieniu sądu o wszczęciu likwidacji, oświadczenia o przyjętej odpowiedzialności materialnej za powierzony majątek Stowarzyszenia
c) zawiadomienia sądu rejestrowego o wszczęciu postępowania likwidacyjnego Stowarzyszenia i wyznaczeniu likwidatora z podaniem imienia, nazwiska i dokładnego adresu zamieszkania
d) zawiadomieniu banku o postawieniu Stowarzyszenia w stan likwidacji i wypowiedzenia umowy o prowadzeniu rachunku bankowego
e) podanie do publicznej wiadomości ogłoszenia o postawieniu Stowarzyszenia w stan likwidacji(np. tablica ogłoszeń Urzędu Miasta, lokalna prasa)
f) dokonanie wszystkich czynności prawnych niezbędnych do przeprowadzenia likwidacji Stowarzyszenia:
– sporządzenie sprawozdania finansowego bilansu na dzień otwarcia likwidacji Stowarzyszenia
– spisanie inwentarza rzeczowego majątku Stowarzyszeniach
– ustalenie aktualnego stanu konta potwierdzonego wyciągiem bankowym
– wyegzekwowanie należności od dłużników
– przyjmowanie i rozpatrywanie wniosków wierzycieli
– opracowanie planu zaspokojenia zobowiązań wobec wierzycieli
– przekazanie pozostałej części majątku ( po zaspokojeniu wierzytelności, uregulowaniu innych zobowiązań ciążących na Stowarzyszeniu w związku z jego dotychczasową działalnością i kosztów przeprowadzenia likwidacji) na cel określony w niniejszej uchwale)
– powołania komisji celem przeprowadzenia archiwizacji dokumentów
– przekazanie materiałów archiwalnych do właściwego archiwum państwowego (lub
podjąć uchwałę o miejscu jej przechowywania)
– innych czynności nie określonych wyżej, a wynikających z dotychczasowej działalności Stowarzyszenia
– złożenia wniosku do wojewódzkiego sądu rejestrowego(lub starosty)o wykreślenie Stowarzyszenia z rejestru.

Na podstawie listy obecności i zgromadzonych na sali obrad osób stwierdza się, iż na ogólną liczbę………..członków stowarzyszenia w Walnym Zebraniu Członków uczestniczy z prawem głosu………..członków.
Za przyjęciem uchwały głosowało ………………członków, przeciw………., wstrzymało się od głosu………………członków Stowarzyszenia uczestniczących w Zebraniu.
Na podstawie powyższego stwierdza się, że uchwała została prawomocnie podjęta stosunkiem…………..oddanych głosów.
Wykonanie uchwały powierza się wyznaczonemu likwidatorami Stowarzyszenia.

Za Walne Zebranie Członków

Członkowie Zarządu       Sekretarz         Przewodniczący

 

2. Rozwiązanie stowarzyszenia przez sąd
Prawo o stowarzyszeniach przewiduje możliwość rozwiązania stowarzyszenia przez sąd na wniosek organu nadzorującego lub prokuratora w razie, gdy:
liczba członków stowarzyszenia zmniejszyła się poniżej liczby członków wymaganej do jego założenia
lub stowarzyszenie nie ma przewidzianych w statucie władz i nie ma warunków do ich wyłonienia w okresie nie dłuższym niż rok, wówczas sąd obligatoryjnie rozwiązuje stowarzyszenie
działalność stowarzyszenia wykazuje rażące lub uporczywe naruszanie prawa albo postanowień statutu, a nie ma warunków do przywrócenia działalności zgodnej z prawem lub statutem, wówczas sąd może rozwiązać stowarzyszenie.
Likwidacja to proces zmierzający do całkowitego zakończenia działalności stowarzyszenia /fundacji, rozdysponowania ich majątku oraz wykreślenia z Krajowego Rejestru Sądowego
(w przypadku klubów sportowych nie prowadzących działalności gospodarczej z Ewidencji prowadzonej przez starostę właściwego ze względu na siedzibę klubu). Stowarzyszenie/fundacja w likwidacji nie może kontynuować dotychczasowej działalności i prowadzić działalności określonej w statucie.
W przypadku fundacji podstawą rozpoczęcia likwidacji może być:
a. osiągnięcie celu, dla którego fundacja była ustanowiona,
b. wyczerpanie środków finansowych i majątku fundacji.
Likwidacji stowarzyszenia poświęcony jest rozdział 5 ustawy Prawo o stowarzyszeniach. W art. 36-39 zawarto regulacje związane z zasadami przeprowadzania likwidacji oraz określono obowiązki likwidatora.
O likwidacji fundacji mówi art. 15 Ustawy o fundacjach.

Przebieg likwidacji
Z chwilą podjęcia uchwały o rozwiązaniu organizacji członkowie zarządu przestają mieć prawo reprezentowania stowarzyszenia/fundacji. W ich imieniu działa likwidator (likwidatorzy).
W razie rozwiązania stowarzyszenia/fundacji przez sąd i zarządzenia likwidacji, sąd wyznacza likwidatora.
W razie złożenia wniosku w sprawie likwidacji przez ministra (starostę), zgłasza on do sądu swojego kandydata na likwidatora. Uzasadniając swój wniosek organ nadzoru powinien dołączyć dokumenty świadczące o przyczynach złożenia wniosku.
W wypadku ustanowienia kilku likwidatorów (np. likwidatorami zostają dotychczasowi członkowie zarządu) sposób ich reprezentacji powinien zostać określony w uchwale walnego zebrania lub w postanowieniu sądu.

Obowiązki likwidatora
Podstawowym obowiązkiem likwidatora jest przeprowadzenie likwidacji w możliwie najkrótszym czasie, w sposób zabezpieczający majątek likwidowanego stowarzyszenia/fundacji przed nieuzasadnionym uszczupleniem. Likwidacja stowarzyszenia powinna zostać ukończona w ciągu roku od dnia jej zarządzenia. Początek terminu określa data podjęcia uchwały lub data wskazana w postanowieniu sądu o rozwiązaniu stowarzyszenia i zarządzeniu likwidacji. Jeżeli likwidacja nie zostanie zakończona w rocznym terminie, likwidator obowiązany jest przedstawić przyczyny opóźnienia sądowi, który w razie uznania opóźnienia za usprawiedliwione przedłuża termin likwidacji albo zarządza zmianę likwidatora.

Ponadto likwidator powinien:
1. Pierwszą czynnością likwidatora, ustanowionego na podstawie zapisów statutu likwidowanego podmiotu lub powołanego uchwałą władz stowarzyszenia, jest zawiadomienie sądu o wszczęciu likwidacji i wyznaczeniu jego osoby jako likwidatora oraz podanie swoich danych personalnych: adres zamieszkania i sposób reprezentacji.

2. Podać do publicznej wiadomości informację o wszczęciu postępowania likwidacyjnego. Likwidator może wywiesić stosowne zawiadomienie w urzędzie gminy, budynku sądu lub lokalu stowarzyszenia/fundacji albo zamieścić ogłoszenie w gazecie lokalnej lub o zasięgu ogólnokrajowym.

3. Przystąpić do sporządzenia sprawozdania finansowego, które sporządza się na dzień bilansowy, którym jest dzień zamknięcia ksiąg rachunkowych. Księgi rachunkowe zamyka się na dzień poprzedzający dzień postawienia jednostki w stan likwidacji lub upadłości. Zamknięcie ksiąg rachunkowych polega na nieodwracalnym wyłączeniu możliwości dokonywania zapisów księgowych w zbiorach tworzących zamknięte księgi rachunkowe (Ustawa z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości; Dz. U. z 2009 r., Nr 152, poz. 1223 j.t.). Sprawozdanie finansowe jednostek nieprowadzących działalności gospodarczej składa się z:
– bilansu,
– rachunku wyników (zysków i strat),
– informacji dodatkowej obejmującej wprowadzenie do sprawozdania finansowego oraz dodatkowe informacje i objaśnienia.
Księgi rachunkowe otwiera się na dzień rozpoczęcia likwidacji stowarzyszenia/fundacji, w ciągu 15 dni od zaistnienia zdarzenia uzasadniającego ich otwarcie. Księgi rachunkowe zamyka się na dzień zakończenia likwidacji, nie później niż w ciągu 3 miesięcy od dnia zaistnienia zdarzenia uzasadniającego ich zamknięcie.
4. Sporządzić plan finansowy likwidacji i plan zaspokojenia zobowiązań.
5. Sporządzić listę wierzycieli i dłużników organizacji. Po jej sporządzeniu powinien przystąpić do egzekwowania długów i zaspokojenia wierzycieli. W ramach likwidacji likwidator może dokonywać wszelkich czynności prawnych niezbędnych do przeprowadzenia likwidacji (np. składać oświadczenia woli o rozwiązaniu umów zawartych z organizacją, zawierać nowe umowy niezbędne do przeprowadzenia likwidacji – z kancelarią prawniczą, z biegłym rewidentem).
4. Dokonać spisu inwentarza rzeczowego. Jeśli stowarzyszenie posiada majątek przeznacza się go na cele, określone w statucie lub podejmuje stosowną uchwałę. W przypadku braku stosownych postanowień sąd decyduje o przeznaczeniu majątku organizacji.
5. Zarchiwizować dokumentację stowarzyszenie i podjąć uchwałę o miejscu jej przechowywania.

6. Sporządzić sprawozdanie finansowe na dzień zakończenia likwidacji.

7. Sporządzić sprawozdanie likwidatora (określić jakie czynności podjął likwidator w celu wyrejestrowania stowarzyszenia).

8. Po zakończeniu likwidacji zgłosić sądowi wniosek o wykreślenie z Krajowego Rejestru Sądowego bądź  staroście właściwemu ze względu na siedzibę w przypadku Klubów sportowych nie prowadzących działalności gospodarczej.

Wnioski o zmianę wpisu w KRS
1.Wniosek o zmianę wpisu w Krajowym Rejestrze Sądowym – likwidacja, rozwiązanie/unieważnienie (formularz ) KRS-Z61. We należy podać przyczynę rozwiązania organizacji, sposób jej reprezentacji przez likwidatorów oraz nazwę po otwarciu likwidacji. Do wniosku należy dołączyć dokumenty świadczące o zasadności wniosku oraz dowód ustanowienia likwidatora.
2. Do wniosku trzeba dołączyć: załącznik KRS-ZR ,formularz KRS-ZR służy do zgłoszenia likwidatora, jeśli likwidatorów jest więcej (np. likwidatorem został zarząd liczący trzech członków) kolejne formularze, w ilości odpowiadającej liczbie likwidatorów, wypełnia się w ten sam sposób.
3. oraz załącznik KRSZK (w celu wykreślenia dotychczasowego organu reprezentacji i osób wchodzących w jego skład oraz nowego sposobu reprezentacji).
4. Wniosek o wykreślenie stowarzyszenia z z Krajowego Rejestru Sądowego KRS-X2
Druki dostępne są na stronie internetowej:http://www.druki-krs.pl/
Zródło informacji:
Radosław Skiba 3W Warto Wiedzieć Więcej „Zakończenie działalności organizacji Stowarzyszenie i Fundacje”
Zenon Szypulski „Prawo o stowarzyszeniach” Wydanie II rozszerzone Poznań 1997