Jak wielokrotnie można usłyszeć w okresie zimowo-wiosennym, właśnie „niska emisja”, czyli spaliny pochodzące z kotłów i pieców na paliwa stałe w gospodarstwach domowych są główną przyczyną zanieczyszczenia powietrza. Sytuację dodatkowo pogarsza spalanie złej jakości węgla w urządzeniach nie spełniających norm emisji spalin.
Od września 2017 r. na terenie województwa śląskiego obowiązuje tzw. uchwała antysmogowa, która wskazuje rodzaj urządzeń grzewczych dopuszczonych do stosowania oraz rodzaj paliw zakazanych do stosowania. Realizacja uchwały ma doprowadzić do poprawy powietrza w regionie, a tym samym przyczynić się do poprawy naszego zdrowia i większego komfortu życia.
Zgodnie z zapisami uchwały, obecnie używane kotły na paliwo stałe zamontowane przed 1 września 2017 r., muszą zostać wymienione na kocioł klasy 5 (certyfikat wydany zgodnie z normą PN-EN 303-5:2012), na kocioł spełniający wymogi ekoprojektu (zgodnie z rozporządzeniem Komisji Europejskiej) lub należy zastosować inne źródło ciepła jak ciepło systemowe, gaz, pompa ciepła, fotowoltaika itp.
Osoby korzystające w domu z kominka opalanego drzewem powinny zwrócić uwagę na wilgotność opału, która ma wynosić poniżej 20%. W praktyce wskazaną wilgotność uzyskuje się poprzez suszenie trwające od pół roku do kilku lat, w zależności od gatunku drzewa i pory roku, w której drzewo zostało ścięte. Stopień wilgotności drewna każdy użytkownik może stwierdzić za pomocą prostego wilgotnościomierza. Istotne jest, iż przy wilgotności powyżej 25% wystarczy właściwie dotknięcie ręki, aby odczuć, że drzewo jest po prostu mokre. Spalanie wilgotnej biomasy prowadzi do znacznej emisji szkodliwych dla zdrowia substancji, jest też znacznie mniej wydajne energetycznie. Wybierając drewno pamiętajmy, że im bardziej suche i twarde (buk, dąb, grab), tym zdrowiej i wydajniej. Unikać należy drzew iglastych posiadających dużo żywicy tworzącej dym i zanieczyszczającej piec oraz przewody kominowe.
Inny przepis, tj. ustawa z 14.12.2012 r. o odpadach, reguluje jednoznacznie problem spalania śmieci. Zgodnie z jej zapisami, termiczne przekształcanie odpadów prowadzi się wyłącznie w spalarniach lub współspalarniach odpadów. Kto wbrew temu przepisowi termicznie przekształca odpady poza wspomnianymi miejscami podlega karze aresztu albo grzywny.
W myśl obowiązujących przepisów, osoby fizyczne mogą wykorzystać odpad jako paliwo wytwarzania energii w postaci drewna, o ile nie jest zanieczyszczone impregnatami, powłokami ochronnymi i innymi substancjami, natomiast stosowanie trocin, wiórów, ścinków pochodzących z obróbki płyt wiórowych czy forniru jest całkowicie zakazane. Stosowanie zanieczyszczonych odpadów powoduje emisję do powietrza szkodliwych związków, w tym benzo(α)pirenu, metali ciężkich, formaldehydu, fenoli, ftalanów, itp.
Od początku sezonu grzewczego strażnicy miejscy reagują na wszelkie zgłoszenia dotyczące wątpliwości co do jakości stosowanych paliw w najbliższym sąsiedztwie. Każda informacja dotycząca spalania odpadów czy nieprawidłowo prowadzonej gospodarki odpadami jest sprawdzana i weryfikowana przez funkcjonariuszy. W uzasadnionych przypadkach strażnicy pobierają z paleniska próbki popiołu, które trafiają do specjalistycznego laboratorium pomiarowo-badawczego. Przeprowadzone szczegółowe ekspertyzy dostarczonego materiału pozwalają określić czy były spalane odpady i ich pochodzenie. Niejednokrotnie stwierdzano pozostałości tworzyw sztucznych, farb, kolorowych gazet, tkanin, gum i elementów PCV. W związku z tym, uzyskano wyraźnie przekroczenie pierwiastków, min.: cynku, kadmu, chloru czy tytanu. Również na podstawie badania morfologicznego można było stwierdzić obecność różnych niespalonych elementów, będących pozostałością po materiale użytym do palenia w piecu.
Grzywna za spalanie odpadów nałożona w drodze mandatu karnego przez funkcjonariusza Straży Miejskiej może wynieść 500 zł. Jeśli sprawa trafi do Sądu Rejonowego, kwota grzywny może wzrosnąć nawet do 5000 zł. Podobne sankcje przewidziano za nieprzestrzeganie zapisów uchwały antysmogowej. Należy dodać, iż w przypadku gdy czyn wyczerpuje znamiona wykroczeń określonych w dwóch lub więcej przepisach ustawy, kwota mandatu może wzrosnąć do 1000 zł.
Przypominamy, iż sprawę dotyczącą prawa do wejścia na teren nieruchomości oraz do kotłowni w celu przeprowadzenia kontroli reguluje art. 379 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska. Strażnik dokonuje kontroli na podstawie upoważnienia wydanego przez Prezydenta Miasta Jastrzębie-Zdrój.
Podczas wykonywania kontroli funkcjonariusz Straży Miejskiej ma prawo do wstępu wraz z niezbędnym sprzętem na teren nieruchomości, na których prowadzona jest działalność gospodarcza przez całą dobę, a w godzinach od 6:00 do 22:00 na pozostałe.
Strażnik może przeprowadzić badania, bądź wykonać inne, niezbędne czynności kontrolne. Może również żądać pisemnych lub ustnych informacji oraz wezwać i przesłuchać osoby w zakresie niezbędnym do ustalenia stanu faktycznego. Funkcjonariusz ma prawo żądać okazania dokumentów i udostępnienia wszelkich danych mających związek z problematyką kontroli.
Utrudnianie lub uniemożliwienie wykonania strażnikowi kontroli jest przestępstwem zagrożonym karą pozbawienia wolności do lat 3 (art. 225 § 1 Kodeksu karnego).