To jedno z najwyższych odznaczeń w polskiej kulturze. Wyróżnienia otrzymali: Marian Górny, Józef Ciałoń, Michał Oślizło i Urszula Marcinowska. Z tej okazji gratulacje złożył im również Prezydent Miasta Jastrzębie-Zdrój.
To wyróżnienie ma wymiar nie tylko osobisty. Jest także symbolem uznania dla środowiska, które od trzech dekad dokumentuje historię Jastrzębia-Zdroju, chroni lokalne dziedzictwo i dba o to, by pamięć o przeszłości nie zaginęła. Towarzystwo Miłośników Ziemi Jastrzębskiej od lat pozostaje jednym z najważniejszych strażników lokalnej tożsamości.
– Od wielu lat członkowie Towarzystwa z niezwykłą konsekwencją dokumentują historię naszego miasta, jego dzielnic i sołectw, pielęgnują śląskie tradycje oraz przekazują wiedzę kolejnym pokoleniom. Honorowe Odznaki „Zasłużony dla Kultury Polskiej” są pięknym potwierdzeniem, że ta wieloletnia, często cicha i społeczna praca ma ogromną wartość nie tylko dla mieszkańców Jastrzębia-Zdroju. Gratuluję wszystkim odznaczonym i dziękuję za ich wkład w budowanie naszej lokalnej tożsamości – podkreśla prezydent miasta.
Trzydzieści lat pracy dla miasta
Towarzystwo Miłośników Ziemi Jastrzębskiej powstało w 1995 roku z inicjatywy środowisk samorządowych i regionalistów, którzy dostrzegali potrzebę ocalenia historii młodego, dynamicznie rozwijającego się miasta. Od początku jego działalność skupiała się na badaniu dziejów Jastrzębia-Zdroju, dokumentowaniu lokalnych tradycji oraz popularyzowaniu wiedzy o regionie.
Od ponad trzech dekad niezmiennie kieruje nim Marian Górny – pierwszy i jedyny prezes Towarzystwa. Siła stowarzyszenia jest fakt, iż jego członkowie reprezentują różne środowiska: historyków, nauczycieli, społeczników, ludzi kultury, byłych górników i pasjonatów lokalnej historii.
Efektem ich pracy są dziesiątki publikacji, setki artykułów oraz pięć tomów „Jastrzębskiej Biblioteki Historycznej”, opisujących dzieje poszczególnych dzielnic i sołectw miasta.
Towarzystwo przez wiele lat wydawało także własny biuletyn poświęcony życiu historycznemu i kulturalnemu miasta, organizowało konkursy genealogiczne, spotkania z mieszkańcami, odczyty i wydarzenia popularyzujące regionalizm. Szczególną troską otaczało również śląską gwarę oraz lokalne zwyczaje, dokumentując zanikające elementy kultury materialnej i niematerialnej.
Muzeum było wspólnym marzeniem
Jednym z największych marzeń członków Towarzystwa było utworzenie miejskiego muzeum. Przez wiele lat zabiegali o powstanie miejsca, w którym można byłoby gromadzić i prezentować pamiątki związane z historią Jastrzębia-Zdroju.
To marzenie spełniło się na początku tego roku wraz z utworzeniem Muzeum Miasta Jastrzębie-Zdrój. Trudno wyobrazić sobie jego zbiory bez wkładu Towarzystwa. Przez lata członkowie organizacji przekazywali do Galerii Historii Miasta, a następnie do muzeum, bezcenne eksponaty pochodzące z prywatnych kolekcji.
– Przekazywaliśmy to, co sami przez lata ratowaliśmy od zapomnienia. Dla wielu z nas były to bardzo osobiste pamiątki. W muzeum znajduje się dziś choćby łóżko, na którym spałem jako dziecko, i kredens z mojego rodzinnego domu. Oddanie takich rzeczy nie jest łatwe, ale wiem, że tam będą służyły wszystkim mieszkańcom i kolejnym pokoleniom. O to przecież zawsze nam chodziło – żeby historia nie zamykała się w prywatnych domach, tylko stała się wspólnym dobrem – mówi Marian Górny.
Jak podkreśla prezes Towarzystwa, najcenniejsze w działalności stowarzyszenia nie są jednak same przedmioty.
– Eksponaty są ważne, ale jeszcze ważniejsze są ludzkie wspomnienia. Staraliśmy się je zapisywać, zanim odejdą ludzie, którzy pamiętali dawne Jastrzębie. Każda książka, każdy dokument czy fotografia to fragment naszej wspólnej pamięci. To właśnie chcieliśmy ocalić.
Cztery życiorysy, jedna misja
Każdy z czwórki odznaczonych wniósł do działalności Towarzystwa własne doświadczenie.
Marian Górny od lat dokumentuje historię miasta, współtworzy publikacje naukowe i popularyzuje wiedzę o regionie. Jest również orędownikiem ochrony śląskiej gwary i regionalnych tradycji.
Józef Ciałoń przez całe życie łączył górniczą pracę z działalnością muzyczną i społeczną. Organizował wydarzenia muzyczne, wychowywał młodych instrumentalistów, a jednocześnie aktywnie uczestniczył w dokumentowaniu historii miasta jako członek Towarzystwa.
Michał Oślizło od lat pielęgnuje tradycje górnicze, popularyzuje historię regionu jako przewodnik i wychowawca młodzieży oraz angażuje się w działania na rzecz zachowania lokalnego dziedzictwa.
Urszula Marcinowska od wielu lat dokumentuje dzieje Jastrzębia-Zdroju. Jest współautorką publikacji historycznych, autorką opracowań poświęconych miastu oraz najnowszej monografii parafii w Moszczenicy. Jej praca kronikarska stała się ważnym elementem budowania pamięci o lokalnej wspólnocie.
Pamięć, która buduje przyszłość
Historia Towarzystwa Miłośników Ziemi Jastrzębskiej pokazuje, że lokalna tożsamość nie powstaje sama. Tworzą ją ludzie gotowi poświęcać swój czas na wyszukiwanie dokumentów, ratowanie starych fotografii, spisywanie wspomnień czy ocalanie przedmiotów codziennego użytku.
Ministerialne odznaczenia dla czworga członków Towarzystwa są wyrazem uznania dla ich osobistego dorobku, ale również dla wszystkich społeczników, którzy od trzydziestu lat wspólnie zapisują historię Jastrzębia-Zdroju. Dzięki ich pracy mieszkańcy mogą lepiej poznawać swoje korzenie, a kolejne pokolenia otrzymują nie tylko książki i eksponaty, lecz przede wszystkim świadomość, że historia miasta jest żywą częścią jego współczesności.
