Strefa turysty

O mieście

Jastrzębie-Zdrój to miasto, gdzie tradycja łączy się z nowoczesnością. To tutaj można poczuć czar dawnego uzdrowiska, zrozumieć siłę dziejowych przemian, a także znaleźć miejsce do pracy, nauki i wypoczynku.

Dogodna przygraniczna lokalizacja, bliskość portów lotniczych: Pyrzowice, Balice i Ostrawa, a także bezpośrednie połączenie z autostradą A1 sprawiają, że Jastrzębie-Zdrój to miasto o rosnącej pozycji gospodarczej i szerokich perspektywach na przyszłość.

Odwiedzając Jastrzębie-Zdrój warto wybrać się do Parku Zdrojowego. To tutaj można przenieść się do czasów uzdrowiska i poczuć klimat dawnego kurortu. Dziś w zabytkowych obiektach pouzdrowiskowych swoją siedzibę mają instytucje użyteczności publicznej. Czar dawnego uzdrowiska zapewnia inhalatorium, które umożliwia spacer i odpoczynek na ławkach przy jednoczesnym wdychaniu leczniczych solanek rozpylanych przez fontannę.

Pewnie nie wszyscy o tym wiedzą, ale Jastrzębie-Zdrój to też miasto, w którym wywalczono wolne soboty. Dzięki odwadze górników z jastrzębskich kopalń walczących z poprzednim systemem politycznym, sprawdzonej w latach 1980-1981 i w sierpniu 1988 r., nazwa miasta wpisała się na trwałe w historię polskiej drogi do wolności. Kopalniane dźwigi Zofiówki, dawniej Manifestu Lipcowego, obok masztów stoczni gdańskiej stały się niezmiennymi symbolami Solidarności. Te wydarzenia sprzed lat upamiętnia pomnik na placu przed kopalnią.

Dzisiaj Jastrzębie-Zdrój ma do zaoferowania szeroki wachlarz szkolnictwa, a także wydarzeń kulturalnych i sportowych. Działa tutaj wiele ośrodków dydaktyczno-kulturalnych i stowarzyszeń. Wizytówką miasta jest hala widowiskowo-sportowa, która służy nie tylko mieszkańcom, ale też klubom sportowym i ich kibicom. Fanów sportów zimowych zaprasza całoroczne kryte lodowisko „Jastor”, z kolei do dyspozycji zwolenników spędzania wolnego czasu nad wodą pozostaje basen letni z rozmaitymi atrakcjami. Miłośnicy jazdy w utrudnionych warunkach na deskorolkach, rolkach i rowerach mogą realizować swoją pasję w skateparku, a na każdego, kto ma ochotę potrenować na świeżym powietrzu czekają siłownie pod chmurką. Są też: pumptrack, czyli innowacyjny i niezwykle popularny rowerowy plac zabaw, miasteczko ruchu drogowego, a ponadto nie brakuje wielofunkcyjnych boisk.

Zapraszamy do Jastrzębia-Zdroju – miasta z historią i przyszłością.

 

 

Historia

Historia miasta Jastrzębie-Zdrój jest stosunkowo krótka, bowiem w tym roku miasto obchodzi jubileusz 55-lecia nadania praw miejskich. Miejscowość ma jednak o wiele starszą metrykę. Niektórzy historycy sądzą, że powstała w okresie kolonizacji na prawie magdeburskim i przez jakiś czas funkcjonowała pod nazwą Hermansdorf (wieś Hermana). Tymczasem od II połowy XV w. wieś występowała w źródłach jako Jastrzębie. Nazwa ta związana jest z legendą mówiącą o właścicielu tego obszaru „Czarnym Rycerzu”, który niczym jastrząb napadał na karawany kupieckie przechodzące przez Bramę Morawską.

W 1862 r. na prośbę właściciela jastrzębskiego kurortu hr. Felixa von Koenigsdorffa władze niemieckie zmieniły nazwę uzdrowiska na Bad Koenigsdorff-Jastrzemb. Powrót do polskiej nazwy nastąpił w 1922 r., kiedy Jastrzębie-Zdrój znalazło się w granicach odrodzonej Polski.

Rozwój Jastrzębia związany był ściśle z odkryciem źródeł solankowych i powstaniem uzdrowiska. W 1862r. został otwarty Dom Zdrojowy zlokalizowany w Parku Zdrojowym. Swój rozkwit i świetność uzdrowisko przeżywało w okresie, gdy jego właścicielem był dr Mikołaj Witczak. Wtedy to zespół uzdrowiskowy wzbogacił się o kolejne obiekty, a kurort zyskał renomę.

Wybuch II wojny światowej powstrzymał rozwój uzdrowiska. Po zakończeniu wojny odremontowano obiekty działalności leczniczej. Od 1951 roku rozpoczęto intensywne badania geologiczne, w wyniku których odkryto bogate złoża węgla kamiennego. W roku 1962 oddano do użytku pierwszą z kopalń, a istniejące wciąż uzdrowisko stopniowo zaczęło podupadać.
Do 1974 oddano do użytku kolejne 4 kopalnie i tym samym Jastrzębie Zdrój zaistniało na gospodarczej mapie kraju. Rozbudowa przemysłu węglowego przyśpieszyła nadanie Jastrzębiu praw miejskich, co nastąpiło 30 czerwca 1963 roku. Górnictwo przez długie lata stymulowało rozwój infrastruktury społecznej i technicznej Miasta. 3 września 1980 to właśnie w cechowni kopalni „Zofiówka” (dawniej „Manifest Lipcowy”), podpisano tzw. „Porozumienia Jastrzębskie” – protokół ugody społecznej, otwierający drogę do przemian politycznych i gospodarczych w Polsce.

W wyniku reformy górnictwa dzięki stworzeniu przedsiębiorcom dobrych warunków do inwestowania, w ostatniej dekadzie Miasto zmieniło swoje oblicze. Nastąpił dynamiczny rozwój sektora prywatnego. Pojawiły się nowe branże m. in. produkcja artykułów spożywczych, materiałów budowlanych, przetwórstwo tworzyw sztucznych.

Patron miasta

Patronem Miasta mocą uchwały nr XXXIV/884/2001 Rady Miasta Jastrzębie Zdrój z dnia 25 września jest Święty Jan Nepomucen.

Jan Welfin, (ok.1348-1393) syn sędziego urodził się w Pomuku (Nepomuku) koło Pragi. Pierwsza historyczna wiadomość o nim pochodzi z 1370 roku. Będąc wtedy klerykiem, został zatrudniony w charakterze notariusza w kurii biskupiej w Pradze. W 1380 roku został wyświęcony na kapłana i otrzymał probostwo przy kościele św. Galla w stolicy Czech.

Rok później rozpoczął studia uniwersyteckie najpierw w Pradze, a następnie w Padwie, skąd w 1387 roku wrócił z tytułem doktora prawa. Bardzo szybko piął się po szczeblach kariery kościelnej. Był kanonikiem przy praskich kościołach św. Idziego i św. Piotra i Pawła.

W roku 1390 arcybiskup praski Jan Jenzestein mianował go archidiakonem, a następnie wikariuszem generalnym metropolii praskiej.

W tym czasie królem czeskim był Wacław IV Luksemburski. Jego stosunki z hierarchią kościelną układały się źle. Doszło nawet do aresztowań przez żołnierzy królewskich najbliższych współpracowników arcybiskupa praskiego. Wśród nich był Jan Nepomucen. Podano go okrutnym torturom, a następnie prawdopodobnie miejsce 20 marca 1393 roku.
zrzucono z mostu Karola do Wełtawy. Tradycyjnie uważano, że Nepomucen żył jeszcze, gdy wrzucano go do rzeki. Jednak już od lat siedemdziesiątych ubiegłego wieku wiadomo, że był wtedy martwy. Wykazały to przeprowadzone badania a potwierdził to także Jan Paweł II w liście z 1993 roku.
Dopiero 17 kwietnia wyłowiono ciało z rzeki i pochowano tymczasowo w pobliskim kościele św. Krzyża, a następnie szczątki przeniesiono do katedry św. Wita w Pradze, gdzie spoczywają do dzisiaj w grobowcu po prawej stronie ołtarza głównego.

Dopiero kilkadziesiąt lat później zaczęła się szerzyć wieść, że Jan Nepomucen, będąc spowiednikiem małżonki Wacława IV, zginął w obronie tajemnicy spowiedzi. Jednak to panujące powszechnie do dziś przekonanie, nie zostało historycznie potwierdzone.

Oficjalny proces beatyfikacyjny zakończono za wstawiennictwem Habsburgów w 1721 roku. Papież Innocenty XIII potwierdził oddawany mu powszechnie tytuł błogosławionego. W 1729 roku papież Benedykt XIII zaliczył go w poczet świętych.

Męczeństwo św. Jana Nepomucena oraz szerzące się powszechnie przekonanie, że poniósł śmierć w obronie tajemnicy sakramentu pokuty, sprawiły, że przypisano mu wiele dziedzin życia, którym patronował. Jest opiekunem spowiedników, sakramentu pokuty, wiary publicznej, dobrej sławy, milczenia jako cnoty itp. Zwrócono także uwagę nie tylko na przyczynę męczeńskiej śmierci duchownego, ale także upamiętniano miejsce jego kaźni – utopienie w Wełtawie, po zrzuceniu z mostu Karola w Pradze. W ten sposób połączono świętego z wodnym żywiołem. Tym bardziej, że podczas procesu beatyfikacyjnego, przedstawiono szereg dowodów na rolę świętego przy cudownym ocaleniu od śmierci osób topiących się w rzekach czy studniach. Dlatego figury i kaplice ku czci św. Jana Nepomucena lokalizowano w miejscach związanych z wodą. A za patrona obrali go sobie między innymi: młynarze, marynarze, wioślarze, budowniczowie mostów.

Nic dziwnego, że na Śląsku figury, obrazy czy kaplice św. Jana Nepomucena są tak powszechne. Przy drodze powstały kaplice nepomuceńskie w Szerokiej czy w pobliskich Krzyżowicach. Rokokowa kaplica w Szerokiej powstała w 1796 roku na gruntach kościelnych. W pobliżu kościoła, przy drodze w kierunku na Warszowice wybudowano kaplicę w Krzyżowicach, z ludowo-barokową rzeźbą świętego z przełomu XVIII i XIX wieku.

Symboliczne znaczenie ma obraz Wszystkich Świętych w kościele pod tym samym wezwaniem w Szerokiej, namalowanych w 1816 roku przez Franciszka Fromla z Fulneku na Morawach.

Nieprzypadkowo centralną postacią tej kompozycji jest św. Jan Nepomucen, w otoczeniu innych świętych. Świadczy to wyraźnie, że w Szerokiej dość powszechny był kult nepomuceński.

Również w innych dzielnicach Jastrzębia Zdroju spotkamy miejsca kultu św. Jana Nepomucena. W Bziu przy cmentarzu parafialnym stoi zabytkowa, kamienna figura świętego. Murowaną kapliczkę świętego odnajdziemy także w Moszczenicy. Wierni parafii Matki Boskiej Różańcowej corocznie, 21 maja uczestniczą wokół niej w nabożeństwach ku czci świętego Jana Nepomucena. W Ruptawie w kościele Niepokalanego Serca NMP znajduje się XIX wieczna figura Nepomucena. Jest ona drewniana, polichromowana, statyczna z małym krzyżykiem w prawej ręce. Rzeźba pochodzi z kapliczki rozebranej w latach osiemdziesiątych XX wieku. Natomiast w Cisówce jest murowana bielona kapliczka ponepomucka z I połowy XIX wieku, w której nie ma już niestety figury świętego.

Kult świętego miał miejsce również w osiemnastowiecznym Jastrzębiu. Już na mapie Massenbacha z połowy XVIII wieku widnieje, na południe od jastrzębskiego zamku, znak topograficzny jakiejś kapliczki. W niej znajdowała się wyrzeźbiona w kamieniu figura św. Jana Nepomucena. Po 1820 roku doszło do swoistego porozumienia pomiędzy ówczesnym właścicielem zamku jastrzębskiego hr. Ludwikiem von Strachvitzem a władzami Rybnika. Hrabia kamienną figurę podarował Rybnikowi. Rybniczanie w zamian przekazali hrabiemu drewnianą statuę św. Jana Nepomucena. Wcześniej stała w drewnianej kapliczce na rynku, przed ratuszem. Kapliczka ta była bardzo zniszczona i zdecydowano się ją zburzyć.

Jeżeli chodzi o jastrzębską, kamienną figurę świętego, podarowaną Rybnikowi, to umieszczono ją na rybnickim rynku.

Od 14 września 1975 roku figurka św. Jana Nepomucena znalazła swoje schronienie przy kościele pod wezwaniem Najświętszej Marii Panny Matki Kościoła.

Informacje zaczerpnięto przede wszystkim z książki Andrzeja Kinasiewicza pt.”Niezwykła historia figury św. Jana Nepomucena w Jastrzębiu Zdroju”

Polecamy